Замислете дека ви ѕвони телефонот. Од другата страна некој љубезно ви се претставува како вработен во банка и ви кажува дека има проблем со вашата сметка.
Ви објаснува дека треба веднаш да потврдите неколку податоци, во спротивно парите може да ви бидат блокирани.
Што би направиле?
За жал, ваквите разговори можат да бидат обид за измама.
Измамниците денес користат телефонски повици, СМС пораки, електронска пошта и социјални мрежи за да дојдат до туѓи пари и лични податоци.
Затоа е важно да ги препознаеме предупредувачките знаци и да знаеме како да реагираме.
Запомнете: никој не треба да ве убедува набрзина да откривате банкарски податоци или да испраќате пари.
1. Никогаш не го кажувајте ПИН-кодот на вашата картичка
ПИН-кодот е лична и доверлива информација.
Не треба да го откривате на никого, без разлика дали лицето се претставува како банкарски службеник, полицаец или претставник на друга институција.
Истото важи и за лозинките за електронско банкарство и кодовите за потврда што пристигнуваат преку СМС.
Ако некој ви побара такви податоци преку телефон или порака, тоа е сериозен знак за опасност.
Најбезбедно е веднаш да го прекинете разговорот и самостојно да ја контактирате вашата банка.
2. Внимавајте на лажните пораки за пензии и исплати
Може да добиете порака во која се тврди дека имате право на дополнителна исплата, дека треба да ги ажурирате податоците за пензијата или дека мора да потврдите банкарска сметка.
Таквата порака не мора да биде вистинска, дури и ако содржи лого на позната институција.
Измамниците можат да изработат веб-страници што изгледаат многу слично на официјалните.
Не внесувајте матичен број, лозинка или податоци од платежна картичка преку линк добиен во неочекувана порака.
Информациите за пензијата проверувајте ги преку официјалните канали на надлежната институција или директно во вашата банка.
3. Не верувајте на телефонски повици што создаваат паника
Еден од познатите начини на измама е телефонски повик во кој непознато лице тврди дека вашето дете или внуче имало сообраќајна несреќа.
Потоа бара итно да дадете пари за наводно да се избегнат правни проблеми.
Министерството за внатрешни работи предупредувало за вакви измами насочени кон повозрасни граѓани.
Ако добиете таков повик, не испраќајте пари и не предавајте пари на непознати лица.
Прекинете го разговорот и јавете му се на членот на семејството на бројот што веќе го имате зачувано.
Ако не можете веднаш да го добиете, контактирајте друго блиско лице или полицијата.
Никогаш не носете финансиска одлука додека некој намерно ве плаши или ве притиска.
4. Бидете внимателни со линковите во СМС и Viber пораки
Не секоја порака што изгледа службено навистина доаѓа од банка или институција.
Некои измамнички пораки тврдат дека имате неплатена обврска, проблем со сметката или пратка што треба да ја подигнете.
Во пораката обично има линк и барање веднаш да постапите.
Пред да направите нешто, размислете:
Дали ја очекував оваа порака? Дали го познавам испраќачот? Зошто ми бара лични податоци?
Ако се сомневате, не отворајте го линкот.
Наместо тоа, самостојно внесете ја познатата официјална интернет-адреса или контактирајте ја институцијата.
5. Не дозволувајте непознати лица да управуваат со вашиот телефон
Понекогаш измамникот може да се претстави како техничка поддршка и да понуди помош за телефонот или банкарската апликација.
Може да побара да инсталирате одредена апликација или да му овозможите далечински пристап до уредот.
Не го правете тоа по барање од непознато лице.
Преку таков пристап може да бидат злоупотребени вашите податоци и банкарски сметки.
Ако ви треба помош со телефонот, побарајте ја од лице на кое му верувате или од овластена служба.
6. Не брзајте кога некој бара пари
Измамниците често се обидуваат да создадат чувство на итност.
Можат да кажат дека понудата важи само неколку минути или дека парите мора да се испратат веднаш.
Ова е еден од најважните предупредувачки знаци.
Кога станува збор за пари, побарајте време за проверка.
Разговарајте со член на семејството или друго лице на кое му верувате.
Доколку некој ви се заканува, ве заплашува или одбива да ви даде време да размислите, прекинете ја комуникацијата.
7. Редовно проверувајте ја банкарската сметка
Корисно е повремено да ги прегледувате трансакциите на вашата сметка.
Тоа можете да го направите преку официјалната банкарска апликација, извод од сметката или во експозитурата на банката.
Ако забележите плаќање што не го препознавате, веднаш контактирајте ја банката.
Исто така, не ја оставајте платежната картичка без надзор и не чувајте го ПИН-кодот запишан покрај неа.
Доколку ја изгубите картичката, веднаш побарајте од банката да ја блокира.
8. Што да направите ако веќе сте споделиле податоци?
Ако се сомневате дека сте измамени, најважно е да реагирате брзо.
Прво, прекинете ја комуникацијата со сомнителното лице.
Потоа веднаш контактирајте ја вашата банка преку официјален телефонски број или во експозитура.
Објаснете што точно се случило и кои податоци сте ги споделиле.
Доколку сте откриле податоци од картичката или код за потврда, побарајте банката да преземе соодветни заштитни мерки.
Ако сте откриле лозинка, променете ја преку официјалната апликација или веб-страница, по можност од безбеден уред.
Зачувајте ги сомнителните пораки, телефонските броеви и другите докази, и пријавете го случајот во полиција.
Дури и ако парите веќе се испратени, важно е веднаш да пријавите, бидејќи навремената реакција може да помогне во ограничувањето на штетата.
Пет предупредувачки знаци што треба да ги запомните
Бидете особено внимателни кога некој:
- Ви бара ПИН, лозинка или СМС-код за потврда.
- Ви кажува дека мора веднаш да испратите пари.
- Ви испраќа неочекуван линк за банкарска сметка.
- Ве убедува да ја чувате комуникацијата во тајност.
- Бара да инсталирате непозната апликација за да ви „помогне“.
Ако препознаете некој од овие знаци, проверете ја ситуацијата преку независен, официјален канал.
Внимателноста е најдобрата заштита
Измамниците често користат доверба, страв и итност за да ги убедат луѓето да направат нешто што инаку не би го направиле.
Затоа не треба да се срамите да поставувате прашања, да побарате совет или да прекинете сомнителен разговор.
Нема ништо погрешно во тоа да кажете: „Ќе проверам во банката и потоа ќе одлучам.“
Со малку повеќе внимателност можеме подобро да ги заштитиме нашите лични податоци, банкарски сметки и заштедени пари.
Дали некогаш сте добиле сомнителен телефонски повик или порака?
Споделете го вашето искуство во коментарите, без да објавувате лични или банкарски податоци. Вашиот совет може да му помогне на друг пензионер навреме да препознае измама.
